Opiekun chce uporządkować szafkę przy łóżku, aby wszystkie potrzebne rzeczy były pod ręką. Dla seniora ta sama szafka może być miejscem przechowywania listów, zdjęć i drobiazgów, których nie chce nikomu pokazywać. W takiej sytuacji dobra intencja nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy można otworzyć szufladę. Potrzebna jest rozmowa o tym, jaka pomoc została uzgodniona i gdzie zaczyna się osobista przestrzeń drugiego człowieka.

Dom osoby korzystającej ze wsparcia pozostaje jej domem. Warto od tej myśli zacząć przygotowanie do pracy, szczególnie gdy opiekun ma zamieszkać z podopiecznym na kilka tygodni.

Prywatność zaczyna się od codziennych ustaleń

Przygotowanie posiłku, zrobienie zakupów czy pomoc w codziennych czynnościach daje dostęp do bardzo osobistych obszarów życia. Opiekun poznaje rytm dnia, sposób gospodarowania pieniędzmi, relacje rodzinne i przyzwyczajenia. Z etycznego punktu widzenia taki dostęp wymaga uważności: możliwość zobaczenia czegoś nie jest tym samym co zaproszenie do komentowania, porządkowania lub przekazywania tego dalej.

Poszanowanie prywatności i samostanowienia należy do wartości dobrej opieki wskazywanych przez niemiecką fundację Zentrum für Qualität in der Pflege. W codziennej praktyce warto przekładać te wartości na konkretne zachowania. Zamiast uznać, że znasz już najlepszy sposób organizacji domu, zapytaj, które rzeczy senior chce zachować po swojemu. Wspieranie człowieka wymaga poznania także jego granic, nawet jeśli różnią się od twoich.

Dobrym pytaniem jest: „Czy mogę tu zajrzeć, żeby znaleźć potrzebny przedmiot?”. Pozwala ono wyjaśnić cel działania, zanim zostanie otwarta szuflada lub szafa.

Przy rozpoczęciu współpracy zapytaj o zasady wchodzenia do pokoju, korzystania z łazienki, sprzątania i przechowywania wspólnych zakupów. Nie trzeba z tego robić przesłuchania. Poszczególne sprawy można omawiać wtedy, gdy pojawiają się w planie dnia. Ważne, aby nie zastępować ustaleń założeniem, że wszyscy rozumieją prywatność tak samo. Dla jednej osoby pozostawione na stole dokumenty będą oczywistą prośbą o pomoc, dla innej po prostu rzeczami odłożonymi na później.

Warto ustalić przede wszystkim:

• które miejsca i przedmioty senior chce porządkować samodzielnie;
• jak sygnalizować wejście do pokoju i potrzebę wykonania uzgodnionej czynności;
• kiedy podopieczny chce spokojnie porozmawiać przez telefon albo odpocząć bez towarzystwa;
• jak przekazywać sobie informację o potrzebnej pomocy, gdy drzwi są zamknięte.

Takie zasady powinny służyć codziennemu porozumieniu. Jeżeli senior chce je zmienić, wróć do rozmowy i sprawdź, jak połączyć jego oczekiwania z wykonywaniem ustalonych obowiązków.

Osobne ustalenia przydają się także opiekunowi. Jego pokój, rzeczy i czas odpoczynku również wymagają poszanowania. Wspólne zamieszkiwanie staje się czytelniejsze, gdy obie strony wiedzą, w jakich sytuacjach można wejść do drugiego pokoju, gdzie przechowywać prywatne przedmioty i jak uzgadniać sprawy wymagające obecności opiekuna. Rozmowę o tych warunkach warto rozpocząć jeszcze przed przyjęciem zlecenia.

Pomoc blisko ciała wymaga szczególnej uważności

Przy ubieraniu czy innych osobistych czynnościach wyjaśniaj, co zamierzasz zrobić, i pytaj o sposób pomocy, który senior akceptuje. Zadbaj o warunki ograniczające obecność przypadkowych osób. Nie prowadź przy otwartych drzwiach rozmowy o szczegółach, które podopieczny wolałby zachować dla siebie. Wsparcie powinno pozostawiać mu tyle udziału i wyboru, ile jest możliwe w danej sytuacji oraz w ustalonym zakresie opieki.

Nie używaj żartów ani poufałych określeń tylko po to, aby rozładować własne skrępowanie. Najpierw dowiedz się, jaki sposób zwracania się do siebie senior uważa za odpowiedni.

Jeśli podopieczny wyraża sprzeciw lub wyraźny dyskomfort, zatrzymaj się i spróbuj wyjaśnić, czego dotyczy problem. Może chodzić o osobę pomagającą, tempo, porę albo niezrozumiały zamiar. Nie rozstrzygaj samodzielnie trudnej sytuacji przez przymus lub rezygnację z potrzebnego wsparcia. Gdy nie udaje się znaleźć rozwiązania, skorzystaj z uzgodnionej drogi kontaktu z koordynatorem lub właściwym personelem. W razie bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia potrzebna jest odpowiednia pomoc.

Informacja o seniorze także ma swoje granice

Codzienne wsparcie wymaga przekazywania części informacji osobom uczestniczącym w opiece. Warto jednak oddzielać wiadomość potrzebną do wykonania zadania od szczegółu, który jedynie zaciekawia odbiorcę. Przed rozmową z rodziną czy koordynatorem zastanów się, jaki problem chcesz wyjaśnić i jakie informacje są do tego potrzebne. Stosuj uzgodnione zasady kontaktu oraz ochrony danych, zamiast tworzyć własny obieg wiadomości.

Zdjęcie wnętrza domu, dokumentu lub samego podopiecznego nie powinno stawać się zwykłym dodatkiem do prywatnej rozmowy z przyjaciółmi. Do omówienia własnej trudności zawodowej często wystarczy opis sytuacji bez szczegółów pozwalających rozpoznać konkretną osobę.

Przed przesłaniem wiadomości sprawdź:

• czy odbiorca jest właściwą osobą do załatwienia tej sprawy;
• czy wybrany kanał komunikacji został uzgodniony;
• czy treść nie zawiera niepotrzebnych zdjęć, danych lub ocen;
• czy opisujesz zdarzenie, czy dopisujesz domysły o motywach seniora.

Szczególnie ostrożnie traktuj prywatne historie poznane przy okazji pracy. Senior może chcieć opowiedzieć o dawnym konflikcie, stracie lub własnych obawach. Wysłuchanie takiej relacji nie wymaga późniejszego omawiania jej przy innych osobach. Jeśli ujawniona informacja dotyczy bezpieczeństwa i potrzebnego działania, wyjaśnij sprawę z odpowiednim rozmówcą, ograniczając przekaz do istotnych okoliczności.

Kiedy dobre intencje spotykają się z odmową

Wyobraźmy sobie, że opiekun chce zmienić ustawienie drobiazgów w salonie, aby łatwiej było sprzątać. Senior odmawia. Zamiast przekonywać, że proponowany porządek jest obiektywnie lepszy, warto zapytać, co w dotychczasowym układzie ma dla niego znaczenie. Jeżeli problem dotyczy bezpieczeństwa poruszania się, trzeba go nazwać i wspólnie szukać rozwiązania z osobami odpowiedzialnymi za organizację wsparcia. Sama wygoda sprzątania nie wyjaśnia wszystkich racji drugiej strony.

Szersze przygotowanie do wyboru zlecenia i rozpoczęcia współpracy opisuje artykuł: https://www.nowiny.pl/wiadomosci/251702-praca-w-opiece-w-niemczech-jak-wybrac-zlecenie-i-rozpoczac-prace-z-seniorem.html. Do pytań o obowiązki i zakwaterowanie warto dopisać również te o sposób uzgadniania codziennych decyzji.

Jeśli przekroczysz czyjąś granicę, nazwij konkretnie, co się wydarzyło, i ustal, jak postąpić następnym razem. „Przełożyłem listy bez pytania, odłożę je i najpierw zapytam o zgodę” mówi więcej niż ogólne zapewnienie o dobrych zamiarach. Pozwala wrócić do zwykłej współpracy z jasnym ustaleniem dotyczącym tej jednej szuflady, rozmowy lub czynności.

Artykuł zewnętrzny